Προσωπική αλληλογραφία

sto treno

Τέσσερα χρόνια από την έκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων μου “Στο τρένο”, αποφάσισα να φέρω στο φως την ιδιωτική αλληλογραφία-ανταπόκριση σπουδαίων λογοτεχνών, των οποίων το έργο αγάπησα και ενδεχομένως να με επηρέασε στη δική μου συγγραφική πορεία. Αυτό το πρώτο θετικό νεύμα από τους σπουδαίους των γραμμάτων ήταν μεγάλη παρηγοριά για μένα. Με έπεισε ότι η έκθεσή μου στο φως δεν ήταν χωρίς νόημα. Αντιγράφω εδώ τα σύντομα γράμματά τους -πάντα το χαρτί αφήνει μια ιδιαίτερη συγκίνηση, γιατί διασώζει εκτός από το πνεύμα και το (γραφικό) χαρακτήρα του γράφοντος. Τους ευχαριστώ γιατί με τίμησαν με την ανάγνωση του πρώτου μου βιβλίου. Όπως ευχαριστώ και όλους τους ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου που με φιλοδώρησαν με το αναγνωστικό τους βλέμμα σε εφημερίδες, περιοδικά και μπλογκ. Όλα αυτά τα κρατώ ως την πιο ακριβή περιουσία, μαζί με την προσωπική επαφή που απέκτησα με κάποιους από τους αναγνώστες του βιβλίου μου.

1) Θεσσαλονίκη, 9-6-010

Αγαπητή Δώρα Κασκάλη,

Έλαβα το βιβλίο με τα διηγήματά σας “Στο τρένο” και σας ευχαριστώ που μου τα στείλατε. Μου άρεσε το αφηγηματικό υλικό από τα σύγχρονα ήθη που έχουν καθώς και η ροή του λόγου.

Να είστε καλά

Με εκτίμηση

Πρόδρομος Χ. Μάρκογλου (γράμμα)

2) 15-6-2010

Ευχαριστώ για τα διηγήματα της συλλογής “Στο τρένο”, όπου υπάρχει προσωπική οπτική γωνία, ποικίλη θεματολογία και ρεαλιστική αφήγηση.

Εγκάρδια

Κώστας Στεργιόπουλος (καρτ βιζίτ)

3)Αγαπητή Δώρα

Διάβασα με ενδιαφέρον τα διηγήματά σας. Έχετε την ικανότητα να πλάθετε ζωντανά πρόσωπα, πράγμα που είναι σημαντικότατο. Νομίζω ότι  πρέπει τώρα να δοκιμάσετε τις δυνάμεις σας στο μυθιστόρημα -άλλωστε το τρένο σύμβολο του μυθιστορήματος δεν είναι; Μια συμβουλή μόνο: όταν αρχίσετε να μην βιαστείτε ποτέ να τελειώσετε, να μην σκέπτεστε ποτέ το τέλος.

Πολύ φιλικά

Βασίλης Αλεξάκης (γράμμα)

4) Αθήνα, 4-6-010

Κυρία Κασκάλη,

σας ευχαριστώ πολύ που μου εμπιστευτήκατε το  βιβλίο σας. Σας συγχαίρω. Η γραφή σας συμπυκνώνει την ευαισθησία σας. Ακουμπάτε ταυτοχρόνως στη γη. Θα έχετε καλή εξέλιξη νομίζω. Θα την παρακολουθώ με ενδιαφέρον.

Με κάθε εκτίμηση

Γιώργος Βέης (κάρτα)

5) Θέλω να σας γράψω καθυστερημένα για τις θέσεις που κλείσατε στα διάφορα βαγόνια της παλιάς αμαξοστοιχίας με την οποία με ταξιδέψατε σε διάφορους σταθμούς της άχαρης ζωής, τα μικρά δράματα των ανθρώπων που μετακινούνται και στην κωμωδία που αναπόφευκτα τους συνοδεύουν. Βρίσκω τα διηγήματά σας καλά και για πρώτο βιβλίο, άξια. Παρόλο που το εύρημα είναι ωραίο με τις θέσεις και τα βαγόνια ως τίτλοι των διηγημάτων, ωστόσο τους στερεί από μια ταυτότητα τίτλων με τους οποίους θα μπορούμε να τα ονοματίσουμε και να τα θυμόμαστε. Βέβαια, θα μου πείτε, τα διηγήματά σας μπορούν κάλλιστα να λειτουργούν και ως κεφάλαια ενός μυθιστορήματος. Ας είναι. Σας ευχαριστώ πάντως που σκεφτήκατε να μου τα στείλετε και εύχομαι να προχωρήσετε σε αυτό το σκληρό και απαιτητικό είδος, που είναι η πεζογραφία, μα που όταν πετυχαίνει επιφυλάσσει μεγάλη ικανοποίηση σ’ αυτόν που την γράφει αλλά βέβαια και σ’ αυτόν τον άγνωστο και μυστηριώδη αναγνώστη.

Σας χαιρετώ

Μένης Κουμανταρέας

Αθήνα 28-10-2010 (γράμμα)

6) Αθήνα, 3-6-2010

Αγαπητή κυρία Κασκάλη

Ευχάριστα, συγκινημένα και συγκινητικά τα “παραμύθια” σας για τα τρένα. Προσπαθούν να χαράξουν ένα “άγουρο” χαμόγελο στο πρόσωπό μας, με ιδιαίτερη κομψότητα.

Σας ευχαριστώ θερμά.

Καλή συνέχεια.

Εγκάρδια

Γιάννης Βαρβέρης.

Αυτό είναι το πρώτο μέρος της ιδιωτικής αλληλογραφίας. Θα ακολουθήσει και η ηλεκτρονική.

Βιβλιοκαφέ: “Στο τρένο” της Δώρας Κασκάλη

Πολλές φορές χαζεύω τους ανθρώπους στο πλοίο ή ακόμα περισσότερο στα αεροδρόμια και φαντάζομαι ιστορίες, που, αν ήμουν συγγραφέας, θα τις επανέθετα στο χαρτί. Ειδικά στον κοσμοπολιτισμό των αεροδρομίων όπου περνούν πλείστοι όσοι Έλληνες και ξένοι, με τα μπαγκάζια-τους και τους συνοδούς-τους, η φαντασία οργιάζει για τον σκοπό του ταξιδιού-τους, τις μεταξύ-τους σχέσεις, τις πίκρες που κουβαλάνε μαζί-τους…

Εσπρεσσάκι:
Δώρα Κασκάλη
“Στο τρένο”
εκδόσεις Γαβριηλίδης
2010
            Η νεαρή συγγραφέας συστήνει μια οκτάδα διηγημάτων, που θα τα χαρακτηρίζαμε ομόθεμα, αφού όλα εκτυλίσσονται στο τρένο, και έτσι η συλλογή αποκτά έναν κεντρικό άξονα που συνέχει τις επιμέρους ιστορίες. Οι αφηγήσεις αφορούν σε ανθρώπους που ταξιδεύουν στο βαγόνι του συρμού-τους και κάθε ταξίδι συνδέεται με μια ζωή την οποία κρύβει πίσω-του. Καταγράφω εν συντομία το περίγραμμα των υποθέσεων:
1)        Ένας παντρεμένος μπλεγμένος σε περίπτωση απιστίας, 2) μια trophy γκόμενα φλερτάρεται από έναν άγνωστο, αλλά μέχρι εκεί…, 3) ένας ηλικιωμένος σκέφτεται τα ενήλικα παιδιά-του, 4) πρώην πόρνη, που πλέον έχει παντρευτεί στο χωριό, θυμάται τις «δουλειές» που έκανε στο τρένο, 5) ένας metrosexual διανοούμενος που φαίνεται στους συστρατιώτες-του ομοφυλόφιλος προσπαθεί να αποτινάξει την κατηγορία, 6) πολυεστιακή αφήγηση από τα μέλη μιας οικογένειας που ταξιδεύουν μαζί αλλά ουσιαστικά ζουν πολυφωνικά την ατομικότητά-τους, 7) ένας ηλικιωμένος χωρικός ξαναβλέπει τη ζωή-του και 8) απολογισμός.
Τι συγκρατεί κανείς από αυτά τα δειλά, θα έλεγα, διηγήματα; Αφενός γλώσσα και σκηνοθεσία, χωρίς να είναι έντονες και αιχμηρές, στήνουν την ατμόσφαιρα με ήπιους αλλά συνάμα και γλαφυρούς τόνους. Είμαστε κι εμείς στο τρένο και παρακολουθούμε από μια άκρη τον πρωταγωνιστή, ενώ πολλές φορές βρισκόμαστε ταυτόχρονα και μέσα στην ψυχή-του παρακολουθώντας τον εσωτερικό-του μονόλογο.
Μια έντονη εντύπωση τότε διαπερνά τον αναγνώστη (κι αυτό είναι το δεύτερο που κρατά κανείς), μια εντύπωση ότι οι επιβάτες ταξιδεύουν μόνοι, ακόμα κι αν συνοδεύονται, αφού ο κόσμος-τους λίγο εφάπτεται με αυτόν των γύρω-τους. Γενικεύοντάς-το θα έλεγα ότι κάθε πρόσωπο κουβαλά τη ζωή-του η οποία, ενώ διασταυρώνεται με πλείστα άτομα, αυτή στην ουσία είναι μοναχική, κλειστή, συναισθηματικά αδιέξοδη. Η σύγχρονη κοινωνία είναι μια μοναχική πορεία με τρένο από ένα παρελθόν που συνεχώς βοά σε ένα μέλλον που δεν ξέρει κανείς πώς θα εξελιχθεί. Οι συναντήσεις με άλλους είναι μια σύντομη παρένθεση, όσο διαρκεί το ταξίδι, που δεν αλλάζει ριζικά το δρομολόγιο ή τη ζωή-μας.
Εκτός από το 4ο διήγημα που το χάρηκα, η κορύφωση ήλθε στο τελευταίο, όπου μιλά το ίδιο το τρένο. Με μια λυρική-ποιητική εξιστόρηση κάνει τον απολογισμό της ζωής-του, θυμάται και νοσταλγεί, αποκαλύπτει ιδιαίτερες περιπτώσεις επιβατών αλλά και εργαζομένων, αναπολεί πως ήταν καταφύγιο και φευγιό, φυλακή αλλά και ανάσα, μέσο για να πάει η γυναίκα εκείνη στον έρωτά-της (η συγγραφέας;)… Είδα σ’ αυτό το τελευταίο το γιατί το τρένο μπορεί να είναι πεδίο σκέψεων και παρατήρησης των άλλων, γιατί καθένας όπως και η ίδια έχει μια ιστορία στην οποία πηγαίνει ή από την οποία δραπετεύει. Το βιβλίο έκλεισε συγκινητικά…
Θα ήθελα πιο πολλή ένταση. Πιο πολύ τσαγανό σε ό,τι είδα μέσα στο «Τρένο». Πολλές ιστορίες δεν τις θυμάμαι καν. Άλλες μου άφησαν μια γεύση απαλή που δεν κράτησε. Αλλά όλα αυτά είχαν ένα ρομαντικό τέλος που ένιωσα ότι γνώρισα λίγο καλύτερα την άγνωστη Δώρα που μου έστειλε το βιβλιαράκι-της. Την ευχαριστώ.
Πατριάρχης Φώτιος
Από το βιβλιοφιλικό μπλογκ “Βιβλιοκαφέ” του Πατριάρχη Φώτιου. Το link εδώ:
 http://vivliocafe.blogspot.gr/2011/05/blog-post_15.html

Κριτική παρουσίαση: “Το ιστολόγιο του Θαλή”

«Στο τρένο» – Δώρα Κασκάλη

Πόσοι από εμάς, κατά τη διάρκεια ενός πολύωρου ταξιδιού, καταφέρνουμε να τιθασεύσουμε τον νου μας, να τον καλουπώσουμε και να τον αποτρέψουμε από το να χοροπηδήσει εδώ κι εκεί, σε διάφορα σημεία-σταθμούς της ζωής μας; Πόσοι από εμάς δεν ξεκινάμε –με αφορμή έναν παράξενο συνεπιβάτη, ένα τηλέφωνο που κουδουνίζει αστεία ή ένα παιδάκι που γκρινιάζει στη μαμά του– μια δαιδαλώδη ακολουθία σκέψεων, έχοντας τελικά καταλήξει να διατρέξουμε ένα μεγάλο μέρος των πεπραγμένων μας;
Στην πολύ καλή αυτή συλλογή των οκτώ –αρκετά μελαγχολικών– διηγημάτων, παρεισφρέουμε στα ενδότερα του μυαλού πέντε μελών μιας οικογένειας, ενός άπιστου συζύγου, ενός ευαίσθητου τριαντάχρονου φαντάρου, μιας φοιτήτριας, μιας πρώην ιερόδουλης, ενός βασανισμένου νέου που ακούει την ιστορία της ζωής ενός ηλικιωμένου, ενός χήρου, ενώ τέλος, το τρένο (του οποίου η ώρα της απόσυρσης πλησιάζει) κάνει τον απολογισμό του.
«Κι αν δεν γνώρισα ανθρώπους! Ο καθένας μια ιστορία, ο καθένας με τα σουσούμια του και τον καημό του. Πόσες ζωές δεν αφουγκράστηκα μέσα στον ανασασμό που νότισε τα σπλάχνα μου. Το δέρμα τους που με ψαχούλεψε, μου είπε τα μυστικά τους. […] Κι ας θρονιάζονταν οι άνθρωποι σιωπηλοί, εγώ είχα τον τρόπο να τρυπώνω στις κλειστές καρδιές τους και να βιάζω τα σκουριασμένα μάνταλα». (σελ. 159)
Μου άρεσε πολύ ο τρόπος με τον οποίο η Κασκάλη ξεδιπλώνει το κουβάρι των σκέψεων των ηρώων· λιτά κι ελλειπτικά, ακολουθεί ρεαλιστικά τους διαδρόμους του μυαλού, σπέρνει με φειδώ πληροφορίες (μονάχα τις απαραίτητες και τίποτα περισσότερο), δεν εκβιάζει το συναίσθημα αλλά είναι οι ίδιοι οι ήρωες που σου κερδίζουν το συναίσθημα· ήρωες καθημερινοί, άνθρωποι της διπλανής πόρτας, που βαρύνονται από προβλήματα καθημερινά και που μέσω μιας ειλικρινούς συζήτησης με τον εαυτό τους προσπαθούν να τα διαχειριστούν καλύτερα.
Μοναδική μου ένσταση είναι ότι δεν αποτυπώθηκε τόσο αποτελεσματικά η αίσθηση του τρένου μέσα στις σελίδες του βιβλίου. Δεν άκουσα τον ήχο που κάνει κυλώντας στις ράγες, δεν άκουσα τα σφυρίγματά του και τον όχλο που μπαινοβγαίνει, δεν αισθάνθηκα την ταχύτητα στις πεδιάδες και το ζόρισμα στα βουνά· κάλλιστα οι ιστορίες αυτές θα μπορούσαν να εκτυλίσσονται σε ένα ταξίδι με το ΚΤΕΛ ή το πλοίο.

Πηγή: http://thalis-istologio.blogspot.gr/2014/01/sto-treno-dora-kaskali.html