Βιβλιοπαρουσίαση από την Έλενα Τσαγκαράκη, “Σελλαδίτικα νέα”, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2011

Σε αντίθεση με τα καραβάκια, που αποτελούν -μάλλον αποκλειστικά- αγορίστικο παιχνίδι, τα τρένα έχουν οπωσδήποτε μια θέση στις παιδικές αναμνήσεις και των κοριτσιών. Λέτε δεν είναι από το παιχνίδι; Μπορεί. Όποιος και να είναι πάντως ο λόγος, η Δώρα Κασκάλη διαλέγει να διηγηθεί τις ιστορίες των επιβατών ενός τρένου. Ιστορίες καθημερινές, με οικεία ψήγματα από τις ζωές όλων μας και σεβασμό στα κρυφά τραύματα που μοιραία κουβαλάμε.
Το τρένο, έχει υπάρξει συνειρμικά ισοδύναμο του χωρισμού. Του οριστικού και αμετάκλητου. Οι άνθρωποι που ταξιδεύουν με αυτό δεν επιστρέφουν και δεν ονειρεύονται, λες και οι σιδερένιες ράγες, αυστηροί δεσμοφύλακες κάθε διάστασης ονειρικής και πραγματικής, τους οδηγούν στον προορισμό του πεπρωμένου χωρίς ενδιάμεσες στάσεις, χωρίς αλλαγές στο τακτικό δρομολόγιο. Με περισσή επιμέλεια εμποδίζουν την σκέψη να υπερβεί το παρελθόν και να ονειρευτεί ένα άγνωστο μέλλον. Για την ακρίβεια το παρελθόν κάθεται δίπλα στους επιβάτες και το μόνο που τους επιτρέπει είναι η ανάκληση της μνήμης, της τόσο βασανιστικής, όσο και η απαγορευτική ανακούφιση του ονείρου.
Οι χαρακτήρες του τρένου της Δώρας Κασκάλη -καλά δασκαλεμένοι- δεν δυσανασχετούν με το ταξίδι. Το βιώνουν σαν ευκαιρία εξομολόγησης, κυρίως εσωτερικής, από εκείνες που γίνονται για να χαθούν μέσα στο θόρυβο του σιδηροδρομικού συρμού. Εκείνη, κάθεται αναπαυτικά στη θέση απέναντί τους και τους μελετά. Δεν τους ενοχλεί ούτε τους κρίνει. Πολύ περισσότερο δεν τους διακόπτει. Αποτυπώνοντας την πνευματική γεωμετρία κάθε ήρωα, σαν σε ασπρόμαυρο φιλμ χαϊδεύει τις αποχρώσεις του γκρι και παρηγορεί τις σκιές του σκληρού φωτός. Ξεδιπλώνει ιστορίες αληθινές, ανθρώπινες, ρευστές. Οι επιβάτες του τρένου ακουμπούν τις πληγές τους, τις ψηλαφούν και δεν τρομάζουν. Δεν οδηγούνται σε μοιρολόγια ούτε σε προσευχές.
Σε τόνους χαμηλούς, που δεν διαταράσσουν την ησυχία του βαγονιού, δηλωτικούς της εσωτερικής έντασης και ανάλογους της εξομολογητικής διάθεσης, η Δώρα Κασκάλη γράφει απλά, καθημερινά, γήινα. Ο λόγος της εγκάρσιος και συγκροτημένος σμιλεύει μικρά λογοτεχνικά διαμάντια με αρχή, μέση και τέλος, χωρίς κενά και αοριστίες στην πλοκή και με μια μαγική συνταγή που αφήνει στον αναγνώστη την αίσθηση ότι θα ήθελε να περάσει ακόμα λίγη ώρα με τον κάθε επιβάτη.
Μέσα από την διαδικασία της κάθαρσης του διαλόγου με τον ίδιο τους τον εαυτό, οι ήρωες των διηγημάτων του τρένου δεν μεταβαίνουν απλώς από ένα γεωγραφικό σημείο σε ένα άλλο. Μετακινούνται εσωτερικά. Ωριμάζουν. Συνειδητοποιούν καταστάσεις και επιζητούν λύσεις απλές, παρατάσεις μικρές και επιβεβαιώσεις ασήμαντες. Οπωσδήποτε όμως κάτι για να κρατηθούν.
Η Δώρα Κασκάλη εφευρίσκει αφορμές, μικρές, όσο ένας αριθμός καθίσματος και παράλληλα θεμελιώδεις όπως κάθε γράμμα -πεζό ή κεφαλαίο- για τη δημιουργία μιας λέξης και μιας ιστορίας, ώστε “η αλφαβήτα των διαδρομών μας, οι καημοί των ανθρώπων την ώρα της αναμονής” να μας ταξιδέψουν “Στο τρένο” της. Καλοτάξιδο.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s